ਕੀ ਤੁਸੀਂ ਕਦੇ ਸੋਚਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਬੱਚੀ ਅਜਿਹਾ ਆਵਿਸ਼ਕਾਰ ਕਰ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ?
ਤਮਿਲਨਾਡੂ ਦੀ ਵਿਨਿਸ਼ਾ ਉਮਾਸ਼ੰਕਰ ਨੇ ਆਪਣੀ ਇਸੇ ਸੋਚ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਦੁਨੀਆ ਦਾ ਧਿਆਨ ਆਪਣੇ ਵੱਲ ਖਿੱਚਿਆ
ਵਿਨਿਸ਼ਾ ਨੇ ਮਹਿਜ਼ 12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ Solar Ironing Cart ਤਿਆਰ ਕਰਨ ਦਾ ਵਿਚਾਰ ਵਿਕਸਿਤ ਕੀਤਾ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਕਸਦ ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਕੱਪੜੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਅਜਿਹਾ ਵਿਕਲਪ ਤਿਆਰ ਕਰਨਾ ਸੀ, ਜੋ ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕੋਲੇ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਆਖ਼ਰ ਕਿਉਂ ਬਣਾਇਆ Solar Ironing Cart?
ਵਿਨਿਸ਼ਾ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਕੱਪੜਿਆਂ ’ਤੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਰਨ ਲਈ ਵਰਤਿਆ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਕੋਲਾ ਨਾ ਸਿਰਫ਼ ਹਵਾ ਨੂੰ ਪ੍ਰਦੂਸ਼ਿਤ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਸਗੋਂ ਕੋਲੇ ਦੇ ਉਤਪਾਦਨ ਲਈ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿੱਚ ਲੱਕੜ ਦੀ ਲੋੜ ਵੀ ਪੈਂਦੀ ਹੈ।ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਸਵਾਲ ਆਇਆ, ਕੀ ਕੱਪੜੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਰਨ ਲਈ ਕੋਲੇ ਦੀ ਥਾਂ ਸੂਰਜ ਦੀ ਊਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ?
ਇਸੇ ਸਵਾਲ ਨੇ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਦਾ ਰੂਪ ਲੈ ਲਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ Solar Ironing Cart ਸੌਰ ਪੈਨਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਊਰਜਾ ਹਾਸਲ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਊਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸਟੀਮ ਆਇਰਨ ਚਲਾਉਣ ਲਈ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕੋਲੇ ’ਤੇ ਨਿਰਭਰਤਾ ਘਟਾਉਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ
ਛੋਟੀ ਉਮਰ, ਪਰ ਸੋਚ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ
ਵਿਨਿਸ਼ਾ ਦਾ ਇਹ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਸਿਰਫ਼ ਇੱਕ ਮਸ਼ੀਨ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਅਤੇ ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਦੋਵਾਂ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਵਾਲੀ ਸੋਚ ਸੀ।Solar Ironing Cart ਨੂੰ ਮੋਬਾਈਲ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ, ਤਾਂ ਜੋ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਇਸਨੂੰ ਇੱਕ ਥਾਂ ਤੋਂ ਦੂਜੀ ਥਾਂ ਲੈ ਜਾ ਸਕਣ ਅਤੇ ਗਾਹਕਾਂ ਤੱਕ ਆਪਣੀ ਸੇਵਾ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਣ।ਇਸ ਵਿੱਚ ਮੋਬਾਈਲ ਚਾਰਜਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਛੋਟੀਆਂ ਸੇਵਾਵਾਂ ਵਰਗੀਆਂ ਵਾਧੂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਦੀਆਂ ਸੰਭਾਵਨਾਵਾਂ ਵੀ ਰੱਖੀਆਂ ਗਈਆਂ ਸਨ। ਇਸ ਨਾਲ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਦੀ ਆਮਦਨ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਵੀ ਮਦਦ ਮਿਲ ਸਕਦੀ ਹੈ।
ਦੁਨੀਆ ਨੇ ਪਛਾਣਿਆ ਟੈਲੈਂਟ
ਵਿਨਿਸ਼ਾ ਦੇ ਇਸ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਕਈ ਪੱਧਰਾਂ ’ਤੇ ਪਛਾਣ ਮਿਲੀ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਡਾ. ਏ.ਪੀ.ਜੇ. ਅਬਦੁਲ ਕਲਾਮ IGNITE Award ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ।
ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ Solar Ironing Cart ਸਾਲ 2021 ਵਿੱਚ Earthshot Prize ਦੀ Clean Our Air ਸ਼੍ਰੇਣੀ ਵਿੱਚ ਫਾਈਨਲਿਸਟ ਵੀ ਬਣਿਆ।ਪਰ ਵਿਨਿਸ਼ਾ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਪਛਾਣ ਉਸ ਸਮੇਂ ਬਣੀ, ਜਦੋਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ COP26 Climate Summit ਵਿੱਚ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਆਗੂਆਂ ਸਾਹਮਣੇ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ਅਤੇ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮੁੱਦਿਆਂ ’ਤੇ ਆਪਣੀ ਗੱਲ ਰੱਖੀ।
PM ਮੋਦੀ ਤੇ Joe Biden ਵਰਗੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਵੀ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਤਾਲੀਆਂ ਵਜਾਈਆਂ
COP26 ਦੇ ਮੰਚ ’ਤੇ ਵਿਨਿਸ਼ਾ ਦਾ ਭਾਸ਼ਣ ਇੰਨਾ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਸੀ ਕਿ ਉੱਥੇ ਮੌਜੂਦ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਕਈ ਵੱਡੇ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੌਸਲਾ-ਅਫ਼ਜ਼ਾਈ ਕੀਤੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ, ਅਮਰੀਕੀ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ Joe Biden, ਬ੍ਰਿਟੇਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ Boris Johnson ਅਤੇ ਹੋਰ ਵਿਸ਼ਵ ਆਗੂਆਂ ਦੀ ਮੌਜੂਦਗੀ ਵਿੱਚ ਵਿਨਿਸ਼ਾ ਨੂੰ Standing Ovation ਮਿਲੀ।
ਇੱਕ 14 ਸਾਲ ਤੋਂ ਵੀ ਘੱਟ ਉਮਰ ਦੀ ਭਾਰਤੀ ਬੱਚੀ ਦਾ ਭਾਸ਼ਣ ਸੁਣ ਕੇ ਦੁਨੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨੇਤਾ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਕੇ ਤਾਲੀਆਂ ਵਜਾ ਰਹੇ ਸਨ। ਇਹ ਪਲ ਭਾਰਤ ਲਈ ਵੀ ਮਾਣ ਵਾਲਾ ਬਣ ਗਿਆ
ਵਿਨਿਸ਼ਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿੱਚ ਨੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਲਵਾਯੂ ਪਰਿਵਰਤਨ ’ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਚਰਚਾ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅਸਲ ਕਾਰਵਾਈ ਦੀ ਲੋੜ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਭਵਿੱਖ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਕੀਮਤ ਨੌਜਵਾਨ ਪੀੜ੍ਹੀ ਚੁਕਾਏਗੀ
ਵਿਨਿਸ਼ਾ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਕਿਉਂ ਹੈ ਖ਼ਾਸ?
ਵਿਨਿਸ਼ਾ ਉਮਾਸ਼ੰਕਰ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਲਈ ਉਮਰ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਇੱਕ ਛੋਟੀ ਜਿਹੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਦੇਖਣਾ, ਉਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਦੀ ਵਜ੍ਹਾ ਸਮਝਣਾ ਅਤੇ ਫਿਰ ਉਸ ਦਾ ਹੱਲ ਲੱਭਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੀ ਇੱਕ ਵੱਡੇ ਆਵਿਸ਼ਕਾਰ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।ਅੱਜ ਵਿਨਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ Climate Action ਅਤੇ Innovation ਦੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਇਕ ਆਵਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਦੇਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। UNICEF India ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ, ਜਲਵਾਯੂ ਅਤੇ ਇਨੋਵੇਸ਼ਨ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਆਵਾਜ਼ ਵਜੋਂ ਮਾਨਤਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਇੱਕ ਬੱਚੀ ਦੀ ਸੋਚ, ਦੁਨੀਆ ਲਈ ਵੱਡਾ ਸੰਦੇਸ਼
ਵਿਨਿਸ਼ਾ ਦਾ Solar Ironing Cart ਸਿਰਫ਼ ਸੌਰ ਊਰਜਾ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਇੱਕ ਪ੍ਰੋਜੈਕਟ ਨਹੀਂ ਹੈ।ਇਹ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਉਦਾਹਰਨ ਹੈ ਕਿ ਜੇਕਰ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਸੋਚ ਅਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਨ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦੀ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਉਹ ਵਾਤਾਵਰਣ ਵਰਗੀਆਂ ਵੱਡੀਆਂ ਚੁਣੌਤੀਆਂ ਲਈ ਨਵੇਂ ਹੱਲ ਲੱਭ ਸਕਦੇ ਹਨ।
12 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਵਿਨਿਸ਼ਾ ਦੀ ਇਹ ਯਾਤਰਾ ਅੱਜ ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਲਈ ਇੱਕ ਸੰਦੇਸ਼ ਹੈ—ਸਮੱਸਿਆ ਭਾਵੇਂ ਕਿੰਨੀ ਵੀ ਵੱਡੀ ਹੋਵੇ, ਬਦਲਾਅ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਇੱਕ ਛੋਟੇ ਜਿਹੇ ਵਿਚਾਰ ਤੋਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਹੈ।
