ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ:ਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਜਲਦ ਹੀ ₹10 ਅਤੇ ₹20 ਦੇ ਪਲਾਸਟਿਕ (ਪੌਲੀਮਰ) ਨੋਟ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਭਾਰਤੀ ਰਿਜ਼ਰਵ ਬੈਂਕ (RBI) ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਇਸ ਤਹਿਤ ਪੌਲੀਮਰ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਦੇਸ਼ ਭਰ ਵਿੱਚ ਫੀਲਡ ਟ੍ਰਾਇਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇਗਾ।ਇਸ ਦੌਰਾਨ RBI 100-100 ਕਰੋੜ, ਯਾਨੀ ਕੁੱਲ 200 ਕਰੋੜ ਪੌਲੀਮਰ ਨੋਟ ਛਾਪੇਗਾ।ਹਾਲਾਂਕਿ,ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਸਪੱਸ਼ਟ ਕੀਤਾ ਹੈ ਕਿ ਕਾਗਜ਼ੀ ਨੋਟ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਈ ਯੋਜਨਾ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਕੀ ਹੈ ਪੌਲੀਮਰ ਨੋਟਾਂ ਦਾ ਟ੍ਰਾਇਲ?
ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਲਿਖਤੀ ਜਵਾਬ ਦੌਰਾਨ ਵਿੱਤ ਰਾਜ ਮੰਤਰੀ ਪੰਕਜ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ RBI ਦੇ ਪ੍ਰਸਤਾਵ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।ਹੁਣ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ₹10 ਅਤੇ ₹20 ਦੇ ਪੌਲੀਮਰ ਨੋਟ ਚਲਾਏ ਜਾਣਗੇ। ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਭਾਰਤੀ ਮੌਸਮ, ਵਰਤੋਂ ਅਤੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਦੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਟਿਕਾਊ ਸਮਰੱਥਾ ਦੀ ਜਾਂਚ ਕਰਨਾ ਹੈ।
ਪਲਾਸਟਿਕ ਨੋਟ ਕਿਉਂ ਲਿਆਂਦੇ ਜਾ ਰਹੇ ਹਨ?
RBI ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਛੋਟੇ ਮੁੱਲ ਦੇ ਨੋਟ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਧ ਵਰਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਕਾਰਨ ਇਹ ਬਹੁਤ ਜਲਦੀ ਖਰਾਬ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ,ਪੌਲੀਮਰ ਨੋਟ ਕਾਗਜ਼ੀ ਨੋਟਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਚੱਲਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਨਵੇਂ ਨੋਟ ਛਾਪਣ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣੇ ਨੋਟ ਨਸ਼ਟ ਕਰਨ ਦਾ ਖਰਚ ਵੀ ਘੱਟ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
ਨਕਲੀ ਨੋਟਾਂ ‘ਤੇ ਵੀ ਲੱਗੇਗੀ ਰੋਕ
ਪੌਲੀਮਰ ਨੋਟਾਂ ਵਿੱਚ ਆਧੁਨਿਕ ਸੁਰੱਖਿਆ ਫੀਚਰ ਜੋੜਨਾ ਆਸਾਨ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।ਉਦਾਹਰਨ ਵਜੋਂ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਰਦਰਸ਼ੀ ਵਿੰਡੋ, ਖਾਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਥ੍ਰੈੱਡ ਅਤੇ ਹੋਰ ਐਡਵਾਂਸ ਸੁਰੱਖਿਆ ਫੀਚਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਨਤੀਜੇ ਵਜੋਂ, ਨਕਲੀ ਨੋਟ ਬਣਾਉਣਾ ਪਹਿਲਾਂ ਨਾਲੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਮੁਸ਼ਕਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ।
ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ‘ਤੇ ਕੀ ਪਵੇਗਾ ਅਸਰ?
ਸਰਕਾਰ ਅਤੇ RBI ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਨਕਦ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਅਤੇ ਡਿਜੀਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਇੱਕ-ਦੂਜੇ ਦੇ ਪੂਰਕ ਹਨ।ਇਸ ਲਈ, ਪੌਲੀਮਰ ਨੋਟਾਂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਨਾਲ ਡਿਜੀਟਲ ਪੇਮੈਂਟ ‘ਤੇ ਕਿਸੇ ਨਕਾਰਾਤਮਕ ਅਸਰ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਨਹੀਂ ਮੰਨੀ ਜਾ ਰਹੀ।ਆਖ਼ਰਕਾਰ , ਜੇਕਰ ਇਹ ਟ੍ਰਾਇਲ ਸਫਲ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਭਾਰਤ ਵੀ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸੂਚੀ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਪੌਲੀਮਰ ਕਰੰਸੀ ਦਾ ਵਿਆਪਕ ਇਸਤੇਮਾਲ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
