Ganesh Chaturthi 2026: ਗਣੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਨੂੰ ਸਮਰਪਿਤ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵਰਤ ਰੱਖਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਵਿਧੀ-ਵਿਧਾਨ ਨਾਲ ਗਣਪਤੀ ਬੱਪਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਕਈ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।
ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਤੇ ਵਾਸਤੂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ, ਉਸ ਦੀ ਬਣਾਵਟ ਅਤੇ ਸਥਾਪਨਾ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਮਹੱਤਵ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਵੀ ਇਸ ਗਣੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ ’ਤੇ ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਣਪਤੀ ਬੱਪਾ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਜਾ ਰਹੇ ਹੋ, ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ 3 ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖ ਸਕਦੇ ਹੋ।
1. ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਸੁੰਢ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਰੱਖੋ ਧਿਆਨ
ਵਾਸਤੂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸੁੰਢ ਦੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਖੱਬੇ ਪਾਸੇ ਮੁੜੀ ਸੁੰਢ ਵਾਲੇ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਘਰ ਵਿੱਚ ਪੂਜਾ ਲਈ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਸਰੂਪ ਨੂੰ ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਗ੍ਰਹਿਸਥੀ ਜੀਵਨ ਲਈ ਉਚਿਤ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ, ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਮੁੜੀ ਸੁੰਢ ਵਾਲੇ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਲਈ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਨਿਯਮਾਂ ਅਤੇ ਰਸਮਾਂ ਦੀ ਪਾਲਣਾ ਕਰਨ ਦੀ ਮਾਨਤਾ ਹੈ।
2. ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਦਿਓ ਤਰਜੀਹ
ਗਣੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ ’ਤੇ ਭਗਵਾਨ ਗਣੇਸ਼ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਉਸ ਦੀ ਸਮੱਗਰੀ ਦਾ ਵੀ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਵਾਸਤੂ ਅਤੇ ਧਾਰਮਿਕ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ਅਨੁਸਾਰ, ਘਰ ਵਿੱਚ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਬਣੀ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਨੂੰ ਤਰਜੀਹ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਮਿੱਟੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਕੁਦਰਤੀ ਸਮੱਗਰੀ ਨਾਲ ਬਣੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਵਿਸਰਜਨ ਸਮੇਂ ਵੀ ਵਾਤਾਵਰਣ ਨੂੰ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਰੱਖਣ ਦਾ ਇੱਕ ਵਧੀਆ ਵਿਕਲਪ ਹੈ।
3. ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨ ਲਈ ਚੁਣੋ ਸਹੀ ਦਿਸ਼ਾ
ਗਣੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਦੌਰਾਨ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਸਥਾਪਨਾ ਵਾਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਨੂੰ ਵੀ ਅਹਿਮ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਵਾਸਤੂ ਸ਼ਾਸਤਰ ਅਨੁਸਾਰ, ਘਰ ਦੇ ਉੱਤਰ-ਪੂਰਬੀ ਕੋਨੇ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਈਸ਼ਾਨ ਕੋਣ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਵਿੱਚ ਗਣੇਸ਼ ਜੀ ਦੀ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਨਾ ਸ਼ੁਭ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ, ਮਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਮੂਰਤੀ ਦੀ ਪਿੱਠ ਘਰ ਦੇ ਮੁੱਖ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ। ਇਸ ਲਈ ਮੂਰਤੀ ਸਥਾਪਿਤ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਜਗ੍ਹਾ ਅਤੇ ਦਿਸ਼ਾ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।
ਗਣੇਸ਼ ਚਤੁਰਥੀ ’ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਗੱਲਾਂ ਦਾ ਵੀ ਰੱਖੋ ਧਿਆਨ
ਗਣਪਤੀ ਬੱਪਾ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਸਾਫ਼-ਸਫ਼ਾਈ ਅਤੇ ਸ਼ਰਧਾ ਦਾ ਖ਼ਾਸ ਧਿਆਨ ਰੱਖੋ। ਪੂਜਾ ਵਾਲੀ ਜਗ੍ਹਾ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਰੱਖੋ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਪਰੰਪਰਾ ਅਨੁਸਾਰ ਪੂਜਾ ਦੀਆਂ ਰਸਮਾਂ ਪੂਰੀਆਂ ਕਰੋ।ਧਿਆਨ ਰਹੇ ਕਿ ਵਾਸਤੂ ਨਾਲ ਜੁੜੀਆਂ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਧਾਰਮਿਕ ਅਤੇ ਪਰੰਪਰਾਗਤ ਮਾਨਤਾਵਾਂ ’ਤੇ ਆਧਾਰਿਤ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵਿਗਿਆਨਕ ਤੌਰ ’ਤੇ ਸਾਬਤ ਨਿਯਮਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸ਼ਰਧਾ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਦੇ ਨਜ਼ਰੀਏ ਨਾਲ ਦੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।
