ਹੈਲਥ ਡੈਸਕ: ਗੈਸ ਬਣਨਾ, ਪੇਟ ਫੁੱਲਣਾ ਜਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਸਤ ਹੋਣਾ ਆਮ ਪਾਚਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹਨ। ਕਈ ਵਾਰ ਲੋਕ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਬਦਹਜ਼ਮੀ ਜਾਂ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦੀ ਗੜਬੜ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਕਰ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਜੇ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਰਹਿਣ ਜਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੋਣ ਤਾਂ ਇਸ ਦੇ ਪਿੱਛੇ Gluten Intolerance ਵੀ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ।
Gluten ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ?
ਗਲੂਟਨ ਇੱਕ ਕਿਸਮ ਦਾ ਪ੍ਰੋਟੀਨ ਹੈ, ਜੋ ਮੁੱਖ ਤੌਰ ’ਤੇ ਕਣਕ, ਜੌਂ ਅਤੇ ਰਾਈ ਵਰਗੇ ਅਨਾਜਾਂ ਵਿੱਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਆਟੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਮਿਲਾਉਣ ’ਤੇ ਗਲੂਟਨ ਆਟੇ ਨੂੰ ਲਚਕੀਲਾ ਬਣਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਕਰਕੇ ਰੋਟੀ, ਬ੍ਰੈੱਡ ਅਤੇ ਪੀਜ਼ਾ ਵਰਗੇ ਖਾਣਿਆਂ ਨੂੰ ਖਾਸ ਬਣਤਰ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।
Gluten Intolerance ਕੀ ਹੈ?
Gluten Intolerance ਜਾਂ Non-Celiac Gluten Sensitivity ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਸਥਿਤੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਲੂਟਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਾਚਨ ਸਬੰਧੀ ਪਰੇਸ਼ਾਨੀਆਂ ਹੋ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।ਇਸ ਦੇ ਲੱਛਣ ਹਰ ਵਿਅਕਤੀ ਵਿੱਚ ਵੱਖਰੇ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ ’ਤੇ ਗੈਸ, ਪੇਟ ਫੁੱਲਣਾ, ਪੇਟ ਦਰਦ ਅਤੇ ਦਸਤ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲ ਸਕਦੀਆਂ ਹਨ।
ਲੱਛਣ ਕੀ ਹਨ?
ਜੇਕਰ ਗਲੂਟਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਹੇਠ ਲਿਖੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਹਨ ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ:
- ਪੇਟ ਵਿੱਚ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗੈਸ ਬਣਨਾ
- ਪੇਟ ਫੁੱਲਣਾ
- ਪੇਟ ਦਰਦ ਜਾਂ ਬੇਚੈਨੀ
- ਵਾਰ-ਵਾਰ ਦਸਤ
- ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੇਟ ਭਾਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਣਾ
ਹਾਲਾਂਕਿ, ਸਿਰਫ਼ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੱਛਣਾਂ ਦੇ ਆਧਾਰ ’ਤੇ ਇਹ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਕਿ ਵਿਅਕਤੀ ਨੂੰ Gluten Intolerance ਹੀ ਹੈ।
Gluten Intolerance ਅਤੇ Celiac Disease ਇੱਕੋ ਨਹੀਂ
ਕਈ ਲੋਕ Gluten Intolerance ਅਤੇ Celiac Disease ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਬਿਮਾਰੀ ਸਮਝਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਦੋਵੇਂ ਵੱਖਰੀਆਂ ਸਥਿਤੀਆਂ ਹਨ।Celiac Disease ਇੱਕ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਗਲੂਟਨ ਖਾਣ ’ਤੇ ਸਰੀਰ ਦਾ ਇਮਿਊਨ ਸਿਸਟਮ ਛੋਟੀ ਆਂਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ, Non-Celiac Gluten Sensitivity ਵਿੱਚ ਗਲੂਟਨ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੱਛਣ ਤਾਂ ਹੋ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਇਹ Celiac Disease ਵਾਂਗ ਆਂਤ ਨੂੰ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਾਲੀ ਆਟੋਇਮਿਊਨ ਬਿਮਾਰੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਸਮੱਸਿਆ ਸਿਰਫ਼ Gluten ਕਰਕੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦੀ
ਮਾਹਿਰਾਂ ਮੁਤਾਬਕ ਕਣਕ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੋਣ ਵਾਲੀ ਹਰ ਪਾਚਨ ਸਮੱਸਿਆ ਦਾ ਕਾਰਨ ਗਲੂਟਨ ਹੀ ਹੋਵੇ, ਇਹ ਜ਼ਰੂਰੀ ਨਹੀਂ। ਕਣਕ ਵਿੱਚ ਮੌਜੂਦ ਕੁਝ ਹੋਰ ਕਾਰਬੋਹਾਈਡ੍ਰੇਟਸ ਵੀ ਕੁਝ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਗੈਸ ਅਤੇ ਪੇਟ ਫੁੱਲਣ ਵਰਗੀਆਂ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਪੈਦਾ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਲਈ ਬਿਨਾਂ ਜਾਂਚ ਦੇ ਖੁਦ ਹੀ ਕਿਸੇ ਖਾਣੇ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਡਾਇਟ ਤੋਂ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹਟਾਉਣਾ ਸਹੀ ਨਹੀਂ ਹੈ।
ਕਦੋਂ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ?
ਜੇਕਰ ਗੈਸ, ਦਸਤ, ਪੇਟ ਦਰਦ ਜਾਂ ਹੋਰ ਪਾਚਨ ਸਮੱਸਿਆਵਾਂ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹਿੰਦੀਆਂ ਹਨ ਜਾਂ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਵਾਪਸ ਆਉਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤਾਂ ਡਾਕਟਰ ਨਾਲ ਸਲਾਹ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਜੇਕਰ ਭਾਰ ਘਟ ਰਿਹਾ ਹੋਵੇ, ਖੂਨ ਵਾਲੇ ਦਸਤ ਹੋਣ ਜਾਂ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰੀ ਮਹਿਸੂਸ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਮੈਡੀਕਲ ਜਾਂਚ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।ਇਸ ਲਈ ਅਗਲੀ ਵਾਰ ਜੇਕਰ ਕਣਕ ਜਾਂ ਗਲੂਟਨ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਖਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਰ-ਵਾਰ ਗੈਸ ਜਾਂ ਦਸਤ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਸ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਆਮ ਬਦਹਜ਼ਮੀ ਸਮਝ ਕੇ ਨਜ਼ਰਅੰਦਾਜ਼ ਨਾ ਕਰੋ। ਸਹੀ ਕਾਰਨ ਜਾਣਨ ਲਈ ਮਾਹਿਰ ਡਾਕਟਰ ਦੀ ਸਲਾਹ ਲਓ।
