ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ: 1962 ਦੀ ਭਾਰਤ-ਚੀਨ ਜੰਗ ਦੌਰਾਨ ਰੇਜ਼ਾਂਗ ਲਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹਾਦਰੀ ਭਰੇ ਅਧਿਆਵਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਮੰਨੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਜੰਗ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਨਾਇਕ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਦੀ ਪਾਣੀ ਦੀ ਇੱਕ ਬੋਤਲ ਅੱਜ ਵੀ ਉਸ ਭਿਆਨਕ ਜੰਗ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਦਿੰਦੀ ਹੈ। ਬੋਤਲ ‘ਤੇ ਪਏ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਇਹ ਦਰਸਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਸ ਸਮੇਂ ਜੰਗ ਦਾ ਮੈਦਾਨ ਕਿੰਨਾ ਭਿਆਨਕ ਸੀ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਕਿੰਨੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕੀਤਾ।
ਚੀਨੀ ਮਸ਼ੀਨ ਗਨ ਪੋਸਟ ‘ਤੇ ਕੀਤਾ ਸੀ ਸਿੱਧਾ ਹਮਲਾ
ਨਾਇਕ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ 13 ਕੁਮਾਊਂ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਨਾਲ ਸੰਬੰਧਤ ਸਨ। ਨਵੰਬਰ 1962 ਵਿੱਚ ਲੱਦਾਖ ਦੇ ਰੇਜ਼ਾਂਗ ਲਾ ਸੈਕਟਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਚੀਨੀ ਫੌਜ ਦੀ ਮਸ਼ੀਨ ਗਨ ਪੋਸਟ ‘ਤੇ ਸਿੱਧਾ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ। ਲੜਾਈ ਦੌਰਾਨ ਉਹ ਦੇਸ਼ ਲਈ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮਰਨੋਂਪਰੰਤ ਵੀਰ ਚੱਕਰ ਨਾਲ ਸਨਮਾਨਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਨਾਇਕ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਹਰਿਆਣਾ ਦੇ ਰੇਵਾੜੀ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਮਨੇਠੀ ਪਿੰਡ ਦੇ ਵਸਨੀਕ ਸਨ।
120 ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਅਦਭੁੱਤ ਕੁਰਬਾਨੀ
ਰੇਜ਼ਾਂਗ ਲਾ ਦੀ ਇਸ ਇਤਿਹਾਸਕ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ 13 ਕੁਮਾਊਂ ਰੈਜੀਮੈਂਟ ਦੀ ‘ਸੀ’ ਕੰਪਨੀ ਦੇ ਲਗਭਗ 120 ਜਵਾਨਾਂ ਨੇ ਚੀਨੀ ਫੌਜ ਦਾ ਡਟ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਲੜਾਈ ਵਿੱਚ 114 ਭਾਰਤੀ ਜਵਾਨ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ, ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਅਖੀਰਲੇ ਸਾਹ ਤੱਕ ਲੜਦਿਆਂ ਦੁਸ਼ਮਣ ਨੂੰ ਭਾਰੀ ਨੁਕਸਾਨ ਪਹੁੰਚਾਇਆ। ਫੌਜੀ ਇਤਿਹਾਸਕਾਰਾਂ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ, ਇਸ ਜੰਗ ਵਿੱਚ ਸੈਂਕੜੇ ਚੀਨੀ ਸੈਨਿਕ ਮਾਰੇ ਗਏ ਅਤੇ ਭਾਰਤੀ ਜਵਾਨਾਂ ਦੀ ਬਹਾਦਰੀ ਨੇ ਦੁਸ਼ਮਣ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਨੂੰ ਵੱਡਾ ਝਟਕਾ ਦਿੱਤਾ।
ਜੰਗ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਦਾ ਦਿਲ ਦਹਿਲਾ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਮੰਜ਼ਰ
ਮੇਜਰ ਜਨਰਲ ਇਆਨ ਕਾਰਡੋਜ਼ੋ ਨੇ ਆਪਣੀ ਕਿਤਾਬ Param Vir: Our Heroes in Battle ਵਿੱਚ ਰੇਜ਼ਾਂਗ ਲਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕਰਦਿਆਂ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਬਰਫ਼ ਪਿਘਲਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਜੰਗ ਵਾਲੇ ਇਲਾਕੇ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਕਈ ਭਾਰਤੀ ਜਵਾਨ ਆਪਣੀਆਂ ਖਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਮਿਲੇ। ਕਈਆਂ ਦੀਆਂ ਉਂਗਲਾਂ ਅਜੇ ਵੀ ਬੰਦੂਕ ਦੇ ਟ੍ਰਿਗਰ ‘ਤੇ ਸਨ। ਮੋਰਟਾਰ ਚਲਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜਵਾਨ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਮੋਰਟਾਰ ਦਾ ਗੋਲਾ ਸੀ, ਜਦਕਿ ਮੈਡੀਕਲ ਅਰਦਲੀ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿੱਚ ਸਿਰਿੰਜ ਅਤੇ ਪੱਟੀ ਸੀ। ਇਹ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਸਬੂਤ ਸੀ ਕਿ ਭਾਰਤੀ ਸੈਨਿਕਾਂ ਨੇ ਆਖ਼ਰੀ ਸਾਹ ਤੱਕ ਆਪਣਾ ਫਰਜ਼ ਨਿਭਾਇਆ।
ਅੱਜ ਵੀ ਪ੍ਰੇਰਣਾ ਹੈ ਰੇਜ਼ਾਂਗ ਲਾ ਦੀ ਲੜਾਈ
ਰੇਜ਼ਾਂਗ ਲਾ ਦੀ ਲੜਾਈ ਨੂੰ ਭਾਰਤੀ ਫੌਜ ਦੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੀਆਂ ਸਭ ਤੋਂ ਬਹਾਦਰੀ ਭਰੀਆਂ ਲੜਾਈਆਂ ਵਿੱਚ ਗਿਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਇਕ ਗੁਲਾਬ ਸਿੰਘ ਦੀ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਛੱਲਣੀ ਹੋਈ ਪਾਣੀ ਦੀ ਬੋਤਲ ਅੱਜ ਵੀ ਉਸ ਅਦਭੁੱਤ ਸਾਹਸ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ਭਗਤੀ ਦੀ ਯਾਦ ਦਿਵਾਉਂਦੀ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੇ ਆਉਣ ਵਾਲੀਆਂ ਪੀੜ੍ਹੀਆਂ ਲਈ ਬਹਾਦਰੀ ਦੀ ਇੱਕ ਅਮਿੱਟ ਮਿਸਾਲ ਕਾਇਮ ਕੀਤੀ।
