PM Modi 25 Years: ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਮੁਖੀ ਵਜੋਂ ਜਨਸੇਵਾ ਦੀ ਯਾਤਰਾ 7 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੜਾਅ ’ਤੇ ਪਹੁੰਚੀ। 7 ਅਕਤੂਬਰ 2001 ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸਹੁੰ ਚੁੱਕੀ ਸੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਦਫ਼ਤਰ ਮੁਤਾਬਕ, ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਦਾ ਕੇਂਦਰ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਬਿਹਤਰ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਦੇਸ਼ ਦੇ ਵਿਕਾਸ ਵਿੱਚ ਯੋਗਦਾਨ ਦੇਣ ’ਤੇ ਰਿਹਾ ਹੈ।
2014 ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਬਣਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਕਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਵੱਡੇ ਪੱਧਰ ’ਤੇ ਅੱਗੇ ਵਧਾਇਆ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਿੰਗ, ਘਰ, ਗੈਸ, ਪਾਣੀ, ਸਿਹਤ, ਕਿਸਾਨ ਸਹਾਇਤਾ, ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ।
ਆਓ ਜਾਣਦੇ ਹਾਂ ਉਹ 12 ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਅਤੇ ਫ਼ੈਸਲੇ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦੇ ਕਈ ਪੱਖਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।
1. ਡਿਜੀਟਲ ਇੰਡੀਆ—ਮੋਬਾਈਲ ਵਿੱਚ ਬੈਂਕਿੰਗ ਤੋਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ
ਡਿਜੀਟਲ ਇੰਡੀਆ ਨੇ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ, ਬੈਂਕਿੰਗ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਵਿੱਚ ਭੂਮਿਕਾ ਨਿਭਾਈ। UPI ਵਰਗੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨੇ ਮੋਬਾਈਲ ਰਾਹੀਂ ਪੈਸਿਆਂ ਦੇ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨੂੰ ਆਮ ਬਣਾਇਆ।ਪਿੰਡਾਂ ਵਿੱਚ ਵੀ ਕਾਮਨ ਸਰਵਿਸ ਸੈਂਟਰ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਕਨੈਕਟੀਵਿਟੀ ਰਾਹੀਂ ਕਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚ ਵਧੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ Direct Benefit Transfer ਰਾਹੀਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦੀ ਰਕਮ ਸਿੱਧੀ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਦੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤਿਆਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ’ਤੇ ਵੀ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
2. ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਆਵਾਸ ਯੋਜਨਾ—ਕੱਚੇ ਘਰ ਤੋਂ ਪੱਕੀ ਛੱਤ ਤੱਕ
ਪੱਕਾ ਘਰ ਹਰ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਬੁਨਿਆਦੀ ਲੋੜ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਆਵਾਸ ਯੋਜਨਾ ਰਾਹੀਂ ਪੇਂਡੂ ਅਤੇ ਸ਼ਹਿਰੀ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪੱਕੇ ਘਰ ਮੁਹੱਈਆ ਕਰਵਾਉਣ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਘਰ ਨੂੰ ਸਿਰਫ਼ ਚਾਰ ਕੰਧਾਂ ਦੀ ਬਜਾਏ ਸੁਰੱਖਿਆ, ਸਫਾਈ ਅਤੇ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤਾਂ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ।
3. ਉੱਜਵਲਾ ਯੋਜਨਾ—ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਦੇ ਧੂੰਏਂ ਤੋਂ LPG ਸਿਲੰਡਰ ਤੱਕ
ਪੇਂਡੂ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰਵਾਇਤੀ ਇੰਧਨ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਬਣਾਉਣ ਕਾਰਨ ਧੂੰਏਂ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਆਮ ਸੀ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਉੱਜਵਲਾ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਯੋਗ ਮਹਿਲਾਵਾਂ ਨੂੰ LPG ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਦੇਣ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।ਇਸ ਨਾਲ ਕਰੋੜਾਂ ਪਰਿਵਾਰ LPG ਆਧਾਰਿਤ ਖਾਣਾ ਪਕਾਉਣ ਵੱਲ ਆਏ। ਹਾਲਾਂਕਿ LPG ਰੀਫਿਲ ਦੀ ਕੀਮਤ ਅਤੇ ਨਿਯਮਿਤ ਵਰਤੋਂ ਵੀ ਇਸ ਯੋਜਨਾ ਦੇ ਅਸਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਲਈ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਪੱਖ ਹਨ।
4. ਜਲ ਜੀਵਨ ਮਿਸ਼ਨ—ਘਰ-ਘਰ ਨਲ ਦਾ ਪਾਣੀ
ਪੇਂਡੂ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਲਈ ਦੂਰ ਤੱਕ ਜਾਣ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਨੂੰ ਘਟਾਉਣ ਲਈ ਜਲ ਜੀਵਨ ਮਿਸ਼ਨ ’ਤੇ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।ਘਰ ਵਿੱਚ ਨਲ ਦਾ ਪਾਣੀ ਪਹੁੰਚਣ ਨਾਲ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਔਰਤਾਂ ਅਤੇ ਬੱਚਿਆਂ ਦਾ ਪਾਣੀ ਲਿਆਉਣ ਵਿੱਚ ਲੱਗਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਂ ਘਟਾਉਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਇਸਨੂੰ ਪੇਂਡੂ ਜੀਵਨ ਦੀ ਗੁਣਵੱਤਾ ਨਾਲ ਜੋੜਿਆ ਹੈ।
5. ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ—ਬਿਮਾਰੀ ਦੇ ਇਲਾਜ ਲਈ ਸਿਹਤ ਕਵਰ
ਗਰੀਬ ਅਤੇ ਕਮਜ਼ੋਰ ਵਰਗਾਂ ਲਈ ਮਹਿੰਗਾ ਇਲਾਜ ਵੱਡਾ ਆਰਥਿਕ ਬੋਝ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਆਯੁਸ਼ਮਾਨ ਭਾਰਤ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਯੋਗ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਹਸਪਤਾਲੀ ਇਲਾਜ ਲਈ ਸਿਹਤ ਕਵਰ ਦੇਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ ਗਈ।ਇਸ ਦਾ ਮਕਸਦ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਗੰਭੀਰ ਬਿਮਾਰੀ ਦੀ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਇਲਾਜ ਦੇ ਖਰਚੇ ਕਾਰਨ ਵੱਡੇ ਕਰਜ਼ੇ ਜਾਂ ਆਰਥਿਕ ਸੰਕਟ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਨਾ ਕਰਨਾ ਪਵੇ।
6. ਜਨਧਨ ਯੋਜਨਾ—ਹਰ ਵਰਗ ਨੂੰ ਬੈਂਕਿੰਗ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼
ਜਨਧਨ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਬੈਂਕਿੰਗ ਸੇਵਾਵਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰਸਮੀ ਵਿੱਤੀ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ।ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਰਾਹੀਂ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹਾਇਤਾ ਸਿੱਧੀ ਲੋਕਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਬੈਂਕਿੰਗ ਨੂੰ ਵਧਾਉਣ ਲਈ ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਮਹੱਤਵਪੂਰਨ ਰਹੀ। ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਜਨਧਨ, ਆਧਾਰ ਅਤੇ ਮੋਬਾਈਲ ਨੂੰ ਇਕੱਠੇ ਵਰਤ ਕੇ DBT ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨੂੰ ਵੀ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕੀਤਾ।
7. PM ਕਿਸਾਨ—ਕਿਸਾਨ ਦੇ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੀ ਰਕਮ
PM ਕਿਸਾਨ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਯੋਗ ਕਿਸਾਨ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਾਲਾਨਾ 6,000 ਰੁਪਏ ਤਿੰਨ ਬਰਾਬਰ ਕਿਸ਼ਤਾਂ ਵਿੱਚ ਸਿੱਧੇ ਬੈਂਕ ਖਾਤੇ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਯੋਜਨਾ ਫਰਵਰੀ 2019 ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ।ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2026-27 ਤੋਂ 2030-31 ਤੱਕ ਯੋਜਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਣ ਲਈ 3.15 ਲੱਖ ਕਰੋੜ ਰੁਪਏ ਦੇ ਵਿੱਤੀ ਖਰਚ ਨੂੰ ਵੀ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਹੈ।
8. ਮੁਦਰਾ ਯੋਜਨਾ—ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਲਈ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਸਹੂਲਤ
ਛੋਟਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਪੂੰਜੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਲੋੜ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਮੁਦਰਾ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਛੋਟੇ ਕਾਰੋਬਾਰੀਆਂ ਅਤੇ ਸਵੈ-ਰੋਜ਼ਗਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਸੰਸਥਾਗਤ ਕਰਜ਼ੇ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਦੇਣ ’ਤੇ ਧਿਆਨ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।ਚਾਹ ਦੀ ਦੁਕਾਨ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਸਿਲਾਈ, ਮੁਰੰਮਤ ਅਤੇ ਛੋਟੇ ਵਪਾਰ ਤੱਕ ਕਈ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਲਈ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਰਜ਼ਿਆਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
9. ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਮਿਸ਼ਨ—ਪਖਾਨੇ ਤੋਂ ਸਫਾਈ ਤੱਕ
ਸਵੱਛ ਭਾਰਤ ਮਿਸ਼ਨ ਤਹਿਤ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਪਖਾਨੇ ਬਣਾਉਣ ਅਤੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਿੱਚ ਸ਼ੌਚ ਨੂੰ ਖਤਮ ਕਰਨ ’ਤੇ ਵੱਡਾ ਜ਼ੋਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ।ਹੁਣ ਸਫਾਈ ਦਾ ਦਾਇਰਾ ਸਿਰਫ਼ ਪਖਾਨੇ ਬਣਾਉਣ ਤੱਕ ਸੀਮਿਤ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਕੂੜਾ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਅਤੇ ਗੰਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਪ੍ਰਬੰਧਨ ਵਰਗੇ ਮੁੱਦੇ ਵੀ ਇਸ ਦੇ ਅਗਲੇ ਪੜਾਅ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਹਨ।
10. ਸੌਭਾਗਿਆ ਯੋਜਨਾ—ਬਿਜਲੀ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ ਘਰਾਂ ਤੱਕ ਕਨੈਕਸ਼ਨ
ਬਿਜਲੀ ਨੂੰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਸਹੂਲਤ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਸੌਭਾਗਿਆ ਯੋਜਨਾ ਤਹਿਤ ਬਿਜਲੀ-ਰਹਿਤ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਕਨੈਕਸ਼ਨ ਦੇਣ ਦੀ ਮੁਹਿੰਮ ਚਲਾਈ ਗਈ।ਬਿਜਲੀ ਪਹੁੰਚਣ ਨਾਲ ਘਰਾਂ ਵਿੱਚ ਰੌਸ਼ਨੀ ਦੇ ਨਾਲ ਪੱਖਾ, ਟੀਵੀ, ਮੋਬਾਈਲ ਚਾਰਜਿੰਗ ਅਤੇ ਹੋਰ ਬੁਨਿਆਦੀ ਉਪਕਰਨਾਂ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਸੰਭਵ ਹੋਈ।
11. ਮੁਫ਼ਤ ਰਾਸ਼ਨ—ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਮਹੀਨਾਵਾਰ ਖਰਚ ਵਿੱਚ ਰਾਹਤ
ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਗਰੀਬ ਕਲਿਆਣ ਅੰਨ ਯੋਜਨਾ ਰਾਹੀਂ ਕਰੋੜਾਂ ਲਾਭਪਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਮੁਫ਼ਤ ਅਨਾਜ ਦਿੱਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਵਨ ਨੇਸ਼ਨ ਵਨ ਰਾਸ਼ਨ ਕਾਰਡ ਨੇ ਵੀ ਰਾਸ਼ਨ ਦੀ ਪੋਰਟੇਬਿਲਿਟੀ ਨੂੰ ਵਧਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਨਾਲ ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਇੱਕ ਰਾਜ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਲਈ ਰਾਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਨ ਦੀ ਸਹੂਲਤ ਵਧਾਉਣ ਦਾ ਉਦੇਸ਼ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ।
12. PM ਸਵਨਿਧੀ—ਰੇਹੜੀ-ਫੜੀ ਵਾਲਿਆਂ ਲਈ ਕਰਜ਼ਾ
ਸੜਕ ਕਿਨਾਰੇ ਰੇਹੜੀ ਜਾਂ ਠੇਲਾ ਲਗਾ ਕੇ ਕਾਰੋਬਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਛੋਟੀ ਪੂੰਜੀ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਮ ਅਕਸਰ ਚੁਣੌਤੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। PM ਸਵਨਿਧੀ ਯੋਜਨਾ ਨੇ ਸਟ੍ਰੀਟ ਵੈਂਡਰਾਂ ਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਗਾਰੰਟੀ ਕਾਰੋਬਾਰੀ ਪੂੰਜੀ ਲਈ ਕਰਜ਼ਾ ਦੇਣ ਦੀ ਵਿਵਸਥਾ ਕੀਤੀ।ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਲੈਣ-ਦੇਣ ਨੂੰ ਵੀ ਉਤਸ਼ਾਹਿਤ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਛੋਟੇ ਵਿਕਰੇਤਾਵਾਂ ਨੂੰ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਪ੍ਰਣਾਲੀ ਨਾਲ ਜੋੜਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਹੋਈ।
25 ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਅਤੇ ਬਦਲਦੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ
7 ਅਕਤੂਬਰ 2001 ਨੂੰ ਗੁਜਰਾਤ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਵਜੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਦੀ ਸਰਕਾਰੀ ਅਗਵਾਈ ਦੀ ਯਾਤਰਾ ਹੁਣ 25ਵੇਂ ਸਾਲ ਵਿੱਚ ਦਾਖ਼ਲ ਹੋ ਚੁੱਕੀ ਹੈ।ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੌਰਾਨ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਘਰ, ਗੈਸ, ਪਾਣੀ, ਬੈਂਕਿੰਗ, ਸਿਹਤ, ਕਿਸਾਨ ਸਹਾਇਤਾ, ਸਫਾਈ, ਬਿਜਲੀ, ਰਾਸ਼ਨ ਅਤੇ ਡਿਜ਼ਿਟਲ ਭੁਗਤਾਨ ਵਰਗੇ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿੱਚ ਕਈ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਲਾਗੂ ਕੀਤੀਆਂ ਗਈਆਂ।ਹੁਣ ਇਨ੍ਹਾਂ ਯੋਜਨਾਵਾਂ ਦਾ ਅਸਲ ਪ੍ਰਭਾਵ ਇਸ ਗੱਲ ਨਾਲ ਵੀ ਮਾਪਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਵਿੱਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਲਾਭ ਕਿੰਨਾ ਅਤੇ ਕਿਵੇਂ ਪਹੁੰਚਿਆ ਹੈ।
